Wielu grzybiarzy budzi się dopiero we wrześniu, a las daje coś niemal przez cały rok. Każdy sezon ma swoich bohaterów i swój rytm. Oto przewodnik po grzybowym roku, od pierwszych wiosennych okazów po gatunki, które przetrwają mróz.
Wiosna: maj i czerwiec
Wiosna należy do smakoszy. Pojawiają się smardze, jedne z najbardziej cenionych grzybów, ale w Polsce objęte ochroną gatunkową, więc podziwiamy je, nie zbieramy. Pod koniec wiosny ruszają pierwsze, jeszcze nieśmiałe owocniki gatunków letnich, zwłaszcza po ciepłych, wilgotnych dniach.
Morchella esculenta, smardz jadalny, pod ochroną, nie zbieramy.
Pierwsze Cantharellus cibarius, kurki, w ciepłych latach już od czerwca.
Wczesne Boletus edulis, prawdziwki, jeśli wiosna jest wilgotna.
Lato: lipiec i sierpień
Lato to pełnia kurek i pierwsze prawdziwe wysypy borowików oraz podgrzybków. To dobry moment, by uczyć się rozpoznawania, bo gatunków jest dużo, a presja jeszcze nie tak ogromna jak we wrześniu. Po letnich burzach las potrafi zaskoczyć z dnia na dzień.
Cantharellus cibarius, kurki, w pełni sezonu.
Imleria badia, podgrzybek brunatny, jeden z najpospolitszych.
Boletus edulis, borowik szlachetny, pierwsze duże wysypy.
Leccinum i Suillus, koźlarze i maślaki, zwłaszcza pod brzozą i sosną.
Jesień: wrzesień i październik
To grzybowy szczyt, miesiące, dla których większość z nas wyrusza do lasu. Łączą się fale gatunków letnich i czysto jesiennych, a kosze zapełniają się najszybciej. Wraz z chłodem dochodzą gatunki, których wcześniej nie było.
Boletus edulis, prawdziwki, w pełnym wysypie.
Armillaria mellea, opieńka miodowa, gromadnie na pniach i korzeniach.
Lactarius deliciosus, rydz, w borach sosnowych.
Macrolepiota procera, czubajka kania, na łąkach i obrzeżach lasu.
Późna jesień i zima: listopad i dalej
Gdy przychodzą pierwsze przymrozki, większość gatunków znika, ale las nie zamyka się całkiem. Kilka gatunków jest przystosowanych do chłodu i pojawia się, gdy konkurencja już śpi. Zbiory są skromniejsze, za to spacer po cichym, zimowym lesie ma własny urok.
Flammulina velutipes, zimówka aksamitnotrzonowa, wytrzymuje mróz.
Pleurotus ostreatus, boczniak ostrygowaty, na martwym drewnie liściastym.
Część cennych gatunków, jak smardze, jest w Polsce objęta ochroną gatunkową i nie wolno ich zbierać. Lista bywa aktualizowana, więc zanim włożysz coś rzadkiego do kosza, upewnij się, że dany gatunek można legalnie zbierać. Ochrona dotyczy też miejsc: w rezerwatach i parkach narodowych obowiązują osobne zasady.
Kalendarz to tylko punkt wyjścia, bo każdy rok jest inny. Ciepła, mokra jesień przesuwa wysypy, susza je opóźnia. Najlepszym kalendarzem jest twój własny dziennik znalezisk z poprzednich lat. Po kilku sezonach zaczynasz przewidywać las lepiej niż jakakolwiek ogólna tabela.