Kurka, a właściwie pieprznik jadalny, to grzyb, który pokochali wszyscy: nie robaczywieje, długo leży i trudno go z czymkolwiek groźnym pomylić. Trudno, ale nie niemożliwie. Warto znać dwa grzyby, które potrafią udawać kurkę, i jedną cechę, która je demaskuje.
Listewki, nie blaszki
Pieprznik jadalny, Cantharellus cibarius, ma jednolitą żółtopomarańczową barwę całego owocnika, kapelusza, trzonu i spodu. Kapelusz jest najpierw wypukły, potem lejkowaty, z falistym, podwiniętym brzegiem. Najważniejsza cecha kryje się pod spodem: to nie są blaszki, tylko grube, rozwidlające się listewki, czyli fałdy, które płynnie schodzą daleko w dół trzonu. Miąższ pachnie owocowo, lekko morelowo, i nie sinieje.
Lisówka pomarańczowa: łagodny naśladowca
Lisówka pomarańczowa, Hygrophoropsis aurantiaca, bywa nazywana fałszywą kurką i to dobra nazwa. Ma intensywniejszy, pomarańczowy kolor, kapelusz aksamitny, a pod spodem prawdziwe, cienkie, gęste i regularnie rozwidlone blaszki, które ostro odcinają się od trzonu. Nie jest śmiertelnie trująca, ale u części osób wywołuje dolegliwości żołądkowe, a poza tym po prostu nie smakuje jak kurka.
Groźniejszy bywa Omphalotus olearius, czyli sobowtór rosnący w kępach na drewnie i pniach, o ostrych, gęstych, niewidlących się blaszkach. W Polsce jest rzadki i ciepłolubny, ale jego pomyłka z kurką kończy się ostrym zatruciem. Klucz jest ten sam: blaszki kontra listewki, i podłoże, bo kurka rośnie z ziemi, nie z drewna.
Jednolicie żółtopomarańczowy, też trzon i spód
Grube, rozwidlone listewki schodzące na trzon
Zapach owocowy, lekko morelowy
Rośnie z ziemi, pojedynczo lub w grupach
Intensywnie pomarańczowa, kapelusz aksamitny
Cienkie, gęste, regularne blaszki, ostro odcięte od trzonu
Zapach mdły, nie owocowy
Często na ściółce iglastej i butwiejącym drewnie
Jedna obserwacja, która wystarcza
Spód kapelusza: grube, tępe, rozwidlone listewki to kurka, cienkie ostre blaszki to lisówka.
Przejście na trzon: u kurki listewki płynnie zbiegają w dół, u lisówki blaszki kończą się ostro.
Podłoże: kurka rośnie z ziemi, kępy na drewnie to sygnał ostrzegawczy.
Zapach: kurka pachnie owocowo, naśladowcy są mdli lub bez wyrazu.
Kurka jest grzybem mikoryzowym i rośnie z gleby, w symbiozie z drzewami, nigdy gromadnie z pnia czy kłody. Jaskrawopomarańczowe grzyby wyrastające kępą bezpośrednio z drewna należy traktować podejrzliwie, nawet jeśli z daleka kuszą kolorem.
Dobra wiadomość jest taka, że gdy raz nauczysz się patrzeć na listewki zamiast na kolor, kurka staje się jednym z najbezpieczniejszych grzybów w polskim lesie. To właśnie dlatego polecają ją początkującym, ale ta rekomendacja działa tylko wtedy, gdy znasz różnicę między listewką a blaszką.
Przekrój kurkę wzdłuż na pół. Prawdziwa kurka jest w środku jasna, włóknista i pełna, a barwa listewek płynnie przechodzi w trzon. Ten przekrój przy okazji zdradza ewentualne ślady robaków, których w kurkach i tak rzadko się spotyka.